Showing 3 results

Authority record
Corporate body · Fundación: 1976

Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundea (AEK; Coordinadora de Euskaldunización y Alfabetización) es una organización fundada en 1976 que se dedica a la enseñanza y promoción de la lengua vasca entre personas adultas, tanto a nuevos estudiantes como a vascohablantes que no han sido alfabetizados en esta lengua. Cuenta con una red de escuelas de euskera (euskaltegis) distribuidas por Euskal Herria: País Vasco, Navarra y el País Vasco francés.

Historia:
Se creó a raíz de una campaña promovida por Rikardo Arregi, que se realizó en 1965 para impulsar la enseñanza de euskera a adultos. El objetivo fundacional de AEK era alfabetizar a los vascohablantes en su propio idioma, ya que muchos de ellos estaban alfabetizados sólo en castellano o francés y no eran capaces de leer y escribir en euskera ni de enseñarlo a los ciudadanos vascos que no conocían este idioma. Esta segunda tarea con el tiempo se convertiría en el eje principal de la actividad de esta organización. Se crearon entonces las gau-eskolak (escuelas nocturnas), que fundaron su primera asociación en 1974 en Guipúzcoa. En 1976 adoptaron el nombre de AEK y en 1979 todos los centros de Euskadi y Navarra celebraron su primer congreso para coordinarse. En 1980 abrieron el primer centro en el País Vasco francés. Actualmente son más de cien centros repartidos por toda Euskal Herria con seiscientos profesores.

Tras las elecciones de 1980, AEK comenzó a pedir subvenciones al Gobierno Vasco para financiar sus actividades, para lo cual este solicitó que se homologaran sus centros de enseñanza y que se acreditara una titulación adecuada en sus profesores. Desde este momento empezó una disputa entre AEK y el Gobierno Vasco por los centros de enseñanza del euskera, creando este último en 1983 los centros de Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea (HABE, Instituto para la 'Euskaldunización' y Alfabetización de Adultos) en la comunidad autónoma del País Vasco y suprimiendo en julio de 1993 las subvenciones a los euskaltegis no oficiales alegando falta de presupuesto.
En junio de 1994 se acordó la homologación de la enseñanza de los centros de AEK y el cierre de los centros de HABE. Así, en octubre de 1995, con Mari Carmen Garmendia como Consejera de Cultura del Gobierno Vasco, este aceptó la experiencia de AEK y le otorgó una subvención pública de 1.250 millones de pesetas en cinco años.

Actualmente es el organismo de enseñanza del euskera más activo y el único que extiende su actividad en toda Euskal Herria (las comunidades autónomas del País Vasco y Navarra, así como la región del País Vasco francés).

Cada dos años organiza la Korrika, marcha reivindicativa a favor del euskera. Asimismo tiene un centro de internado (barnetegi) en Forua (Vizcaya), en el parque natural de Urdaibai.

Euskal Idazleen Elkartea
Corporate body · Fundación: 1982

Euskal Idazleen Elkartea (EIE) 1982an sortu zuten, euskal idazleak —hau da, euskaraz idazten dutenak— biltzeko asmoz. Egoitza Donostian du.

Euskal Idazleen Elkartea irabazi asmorik gabeko elkartea da, euskal idazleen eskubide profesional eta moralak defenditzeko asmoz egituratua. 380tik gora bazkide ditu gaur egun, eta horrez gain, beste hauek ere badira bere xedeak: euskal literatura zabaltzea Euskal Herrian nahiz atzerrian, idazlearen lanaren proiekzio soziala bideratzea eta euskalgintzaren eragile aktiboa izatea.

2016an 380 bazkide zituen, herrialdeka horrela banatuta: Gipuzkoan 157, Bizkaian 77, Ipar Euskal Herrian 29, Nafarroan 24, Araban 20 eta erbestean 2 (Granadan eta AEBetan)[erreferentzia behar].

Jendaurreko lanak:
Elkarteko kideen eta euskal literaturaren berri ematen duen <www.idazleak.org> webgunea mantentzeaz gainera, hauek dira Euskal Idazleen Elkarteak egiten dituen jendaurreko lan nagusiak:

  • Hegats literatura-aldizkaria kaleratzen dute.
  • Kalegats argitaratzen dute, Hegats aldizkaria kalean modu xumeago batean zabaltzeko asmoz. 2010ean argitaratu zen azkena. 2015tik aurrera Hegats aldizkari berrituak hartu du bere gain ardura hau.
  • Galeusca antolatzen laguntzen dute, Kataluniako eta Galiziako idazleekin batera.
  • Idazleak ikastetxeetan, Idazleak Nafarroan eta Idazleakaz programak koordinatzen dituzte.
  • Liburuen Xarma liburuxka bilduma. Lehen zenbakiak "Zer egin dezake ikasle batek liburu batekin" dauka izena. Gainerako bostak poesia, antzerkia, ipuina, saiakera eta eleberria lantzeko gidak dira.
  • Irakurrieran irratsaioa.
  • Hitzen Uberan web orrialdea. Etengabeko mugimenduan dagoen kultur-errealitatearen berri ematen duen txokoa.

Presidenteak:
Anjel Lertxundi: 1982-1985.
Josemari Velez de Mendizabal: 1985-1989.
Patri Urkizu: 1989-1993.
Joxerra Garzia: 1993-1997.
Andolin Eguzkitza: 1997-2001.
Tere Irastortza: 2001-2006.
Fito Rodriguez: 2006-2010.
Ander Iturriotz: 2010-2014.
Jasone Osoro: 2014-2018.
Garbiñe Ubeda: 2018-2022.
Asel Luzarraga: 2022-.

Gure Irratia
Corporate body · Primera emisión: 1981/12

Gure Irratia euskarazko irrati-katea da, Lapurdin egoitza nagusia daukana eta Ipar Euskal Herri osorako emititzen duena (106,6 eta 90,5 FM).

24.500 entzule inguruan dituzte.

Historia:
1981eko abenduan hasi zen emititzen, Entzun Ikus elkartearen eskutik. Sorrera Milafranganko (Lapurdi) etxe batean izan zen arren, 1997an Baionako egoitza batera aldatu ziren eta gaur egun Uztaritzeko Landagoien gunean kokatzen da irratia. Aipatu beharra dago Uztaritzera 2006ko apirilean mugitu baziren ere, urte hartako abenduan izan zen sute baten ondorioz egoitza guztiz suntsituta geratu zela. Behin obrak eta konponketak bukatuta, 2009ko azaroan itzuli ziren berriz, tarte horretan euren jarduna herriko etxeak utzitako gela batzuetan burutu ostean. Bestalde, irratiaren behin betiko legeztapena 1984. urtean gertatu zen.

Hasiera batean, lehenengo asmoa Ipar Euskal Herri osorako emisora izatea bazen ere, Lapurdira mugatu beharra izan zuten lege eta lizentzia aferak tarteko. Behar horiei erantzuteko, urte bat beranduago, 1982an, sortuko ziren hain zuzen ere Irulegiko Irratia eta Xiberuko Botza, Behe Nafarroan eta Zuberoan hurrenez hurren, eta beranduago, Antxeta irratia.

Gure Irratia Euskal Irratiak federazioaren baitan dago. Azken hori, 1999an sortu zen eta lehenago aipaturiko lau irratiak osatzen dute. Irrati horien programazioaren gehiengoa, %80 gutxi gora behera, elkarlanean eramana eta partekatua da, nahiz eta, irrati bakoitzak badituen euren eduki propioa garatzeko tarteak ere.

Sariak:

  • Merezimenduzko Argia Saria (2022).