9 emaitzak erakutsi

Raimundo Germán Olavide Carrera o Erraimun Olabide Carrera, en euskera, (Vitoria, 15 de marzo de 1869-Toulouse, 8 de septiembre de 1942) fue un sacerdote jesuita, lingüista y traductor español, autor de una traducción íntegra de la Biblia a la lengua vasca.

Biografía
Inició sus estudios en Orduña (Vizcaya), y posteriormente ingresó en la Compañía de Jesús de Loyola y se ordenó sacerdote en 1902. Cursó estudios eclesiásticos en Veruela y Tortosa, y también de Filosofía y Letras. Ejerció como profesor en los colegios jesuitas de Valladolid, Salamanca, Oña y Gijón.

A pesar del origen guipuzcoano de sus padres, su lengua materna fue el castellano; empezó a aprender euskera a los 27 años tras leer en Salamanca a Arturo Campión. Su hermano Juan Olavide Carrera fue ingeniero militar y coautor, junto a Braulio Albarellos Sáenz de Tejada y Juan Vigón Suerodíaz, de un libro sobre el Sitio de San Sebastián de 1813. Otro hermano suyo, Ignacio Olavide Carrera, fue miembro del Cuerpo facultativo de Archiveros, Bibliotecarios y Arqueólogos, habiendo ejercido en el Archivo Universitario de Oviedo desde febrero de 1893 y en el Archivo de Hacienda de Santander.

Obras y traducciones al euskera
En 1914 tradujo los Ejercicios espirituales de San Ignacio de Loyola con el título de Loyola´tar Eneko Deunaren Gogo-iñarkunak. Tres años más tarde, publicó un completo diccionario sobre anatomía del cuerpo humano titulado Giza-soña. Fue miembro de la Real Academia de la Lengua Vasca desde su creación en 1919.

En 1920 publicó su traducción al euskera de la Imitación de Cristo de Kempis con el título de Kisto´ren antz-bidea, y al año siguiente inició la traducción de la Biblia; el Nuevo Testamento le llevó diez años, y lo publicó en 1931 en Bilbao. A raíz de la expulsión de los jesuitas, se refugió en el Santuario de Aránzazu (Guipúzcoa), donde se dedicó durante cuatro años a la traducción del Antiguo Testamento. La Guerra Civil lo sorprendió en Guernica y Luno, localidad en la que se encontraba el día del bombardeo, a pesar del cual consiguió esconder el manuscrito de su traducción. Ese mismo año, en 1937, se exilió a Toulouse (Francia), donde falleció sin ver publicada la traducción del Antiguo Testamento. La traducción íntegra de la Biblia realizada por Olabide no se publicó hasta 1958, y en ella es muy evidente el influjo del purismo así como un gran conocimiento del diccionario de Azkue.

Homenajes y reconocimientos:
En Vitoria, como homenaje y reconocimiento, tiene una calle con su nombre.

Jokin Zaitegi Plazaola (Arrasate, Gipuzkoa, 1906ko uztailaren 26a - Donostia, Gipuzkoa, 1979ko abuztuaren 17a) euskal idazle, itzultzaile, irakasle eta apaiza izan zen. Hainbat modutan sinatu zituen bere lanak: «Udalaizpe», «Artzai» eta «Zaitegi´tar Iokin».

Bizitza:
Hamalau urterekin, Durangoko jesuiten etxean sartu zen. Geroago, Comillas, Loiola eta Oñan egin zituen ikasketak. Loiolan zela, ikaskide izan zituen Estepan Urkiaga "Lauaxeta", Plazido Mujika eta Andima Ibiñagabeitia. Hauek, beste apaizgai euskaltzale zenbaitekin batera, Euskal Elerti Bazkuna, euskal akademiatxoa, sortu zuten. Haien asmoa jesuita gazte euskaldunak euskaraz prestatzea zen, ordenatutakoan euskaraz lan egin zezaten. Lagundiko zenbait agintarik gaizki hartu zuten taldearen asmoa, eta saiatu ziren taldekideak sakabanatzen. Hori zela eta, 1929an lagundiak Venezuelako Méridara bidali zuen Jokin, irakasle.

Venezuelan hiru urte igaro ostean, 1932an Marneffera (Belgika) joan zen Teologia ikastera. Bertan gogo berriz ekin zion euskaraz idazteari, eta 1934an Zarauzko Euskal Poesiaren V. Eguneko lehen saria irabazi zuen, Tori nire edontzia poemarekin. 1935eko uztailaren 31n lehen meza eman zuen Marneffen, eta urtebete geroago Morialméra aldatu zen, Lagundiaren zehazkizunetan trebatzera. Bi urte geroago, Espainiako Gerra Zibila hasia zela eta, Hego Amerikara bidali zuten, Panamara lehenik, eta San Salvadorrera gero. Hiri honetan irakaskuntzari lotu zitzaion, euskaraz idazteari utzi gabe; lan horien emaitza izan zen Bidalien Eginak itzulpena.

1944an, haren nagusiek euskal kulturaren inguruan zuten jarrera itxia zela eta, Jesusen Lagundia utzi, eta Guatemalara joan zen. Guatemalako Hirian San Carlos Unibertsitatean eta Amerikako Institutuan irakatsi zuen. 1950ean Euzko-Gogoa aldizkaria sortu zuen. Bertan oso itzulpen garrantzitsuak argitaratu ziren (Shakespeare, Zizeron, Virgilio, Kafka...) eta euskarazko agerkari garrantzitsuenetako bilakatu zen. Lankide nagusiak Orixe eta Andima Ibiñagabeitia izan zituen.

1951n, Landibar lizeoa sortu zuen Guatemalan, horretarako El Salvador-ko Muyshdont de Langhe jaunarengandik jaso zuen dirua, Lizeoaren lehendabiziko gastuetarako. Ondoren, Santa Monika egoitza sortu zuen ere, geroago Euskal Etxea izan zena.

1953an, Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen. 1955ean Euskal Herrira itzuli zen, eta Biarritzen jarri zen bizitzen. Bertan Euskal Idazleen Etxea sortzen ahalegindu zen. 1956an I. Euskal Mundu Batzarrean parte hartu zuen, Parisen. 1956tik aurrera Biarritzen argitaratu zuen Euzko-Gogoa. Guatemalatik ekarritako hirurogei mila dolar euskal kulturaren aldeko enpresa horretan inbestitu zituen arren, 1960an, ekonomia zein banaketa arazoek jota, aldizkariaren ibilbidea amaitu zen.

1962an Guatemalara itzuli zen eta besteak beste Cobanen aritu zen, Gerardi apezpikuarekin, latin eta antzinako greziera irakasten.

Guatemalan bizi izan zen 1972 arte. Urte horretan, Euskal Herrira itzuli zen, Arrasatera hain zuzen ere. 1976an, Arrasatek seme kutun izendatu zuen; eta Euskaltzaindiak, ohorezko euskaltzain. Azken urteetan Oñatiko zahar etxean bizi izan zen, San Martin egoitzan. 1979an hil zen Donostian.

Lanak:
Eragile eta euskararen bultzatzaile izateaz gain, bi eratako lanengatik ezagutzen da Zaitegi: literaturan egindako lanengatik eta itzulpenengatik.

Olerkiak:
Bi olerki bilduma argitaratu zituen:

Goldaketan ("Pizkunde" Euskal-argitaratzallea; Mexiko'n D.F.: Bolibar irarkolan, 1946)
Berriz ere goldaketan (La Hispania, Guatemala, 1962)

Itzulpenak:
Lanik handiena itzulpengintzan egin zuen, batez ere klasikoak euskaratzen.

Kizkiña (1933), aita Labururen Citologia lanaren itzulpena.
Sofoklesen Antigone (1933).
Henry Wadsworth Longfellowen Ebangeline (1945).
Sopokelen Antzerkiak (1946-1958), Sofoklesen obraren euskal bertsioa, bi liburukitan.
Bidalien egiñak (1955), Apostoluen Eginak, Itun Berriko liburuaren itzulpena.
Abere-indarra (1950), Jacinto Benaventeren La fuerza bruta lanaren euskal bertsioa.
Platon´eneko Atarian (1962), Platonen esanak eta gogoetak.
Euripidesen Medea (1963).
Platon I: Oturuntza, Protagora eta Menon (1975).
Platon II: Gorgia (1977).
Platon III: Eutifron eta Sokrateren apologia (1978).
Platon IV: Kriton eta Faidon (1978).
Platon V: Ipia Txikia eta Alkibiada (1979)

Aipamenak:
Koldo Izagirre: «Zaitegiri zor diogu nolabaiteko hari bat luzatu izana gure literaturan gerraurretik hirurogeikadan lehertuko zen modernotasuneraino».
Juan San Martin (1981): «Euskararen alde bere bizitza guzia eskaini zutenen artean ez da izango beste gizon bat Zaitegik haina eman duenik. Gizon kementsua, ekintza handi eta luzeak aurrera eramateko dohainez betea, bere osasuna eta ondasuna euskararen alde eman dituena. Batere zalantzarik gabe egin nezake aitorpen hau».
Joan Mari Torrealdai: «Zaitegi euskaltzale amorratu bat izan da, bere izerdia eta dirua euskal gauzetan eman dituena. Bide irekitzaile izan zen Euzko-Gogoarekin: hemengo katakonbetako euskal idazleei irteera eman zien. Euskara eta kultura edo filosofia ezkontzen saiatu zen eten gabe. Hortxe dagoke Euzko-Gogoaren meriturik handienetakoa; eta horixe da baita bere itzultzaile lanaren arrakasta».
Josemari Velez de Mendizabal idazle arrasatearrak “euskal kixotetzat” jo zuen bere herrikidea, hari eskainitako liburuan: Iokin Zaitegi (1981).
Bibliografia
Garate, G. (2005): Lauaxeta menderik mende, Bilbo: Mendebalde Kultura Elkartea.
Ibiñagabeitia, A. (P. Urkizu ed.) (2000): Erbestetik barne-minez. Gutunak 1935-1967, Donostia: Susa.
Intxausti, J. (1979): "Euzko-Gogoa´-ren lankideak: Zaitegi etaEuzko-Gogoa´ (I)"], Jakin, 12, 120-137.
Intxausti, J. (1980): "Hamar urteko lana (1950-1959): Zaitegi eta `Euzko-gogoa´ (eta II)" Jakin, 13, 96-113.
Intxausti, J. (1979): "Jokin Zaitegi hil zaigu" Jakin, 11, 75.
Intxausti, J. (1990): Euskara, euskaldunon hizkuntza, Gasteiz: Eusko Jaurlaritza.
Orixe (P. Iztueta eta I. Iztueta prestatzaileak)(2006): Orixe. Gutunak (1917-1961), Donostia: Utriusque Vasconiae.
Iztueta, P. eta Iztueta, I. (prestatzaileak)(2007): Jokin Zaitegiri egindako gutunak, Donostia: Utriusque Vasconiae.
Sudupe, P. (2000): Iokin Zaitegi 1906-1979, Gasteiz: Eusko Jaurlaritza.
Velez de Mendizabal, J.M. (1981): Iokin Zaitegi Arrasate: Arrasateko Udala.
Velez de Mendizabal, J. M. (2000): "Jokin Zaitegi, euskal literaturgilea: bizitza eta obra" Hegats, 20, 93-123.
Zaitegi, J. (P. Iztueta, P. eta I. Diaz prestatzaileak) (2007): Gutunak (1923-1973), Donostia: Utriusque Vasconiae.

Xabier Mendiguren Bereziartu (Ezkio, Gipuzkoa, 1945eko uztailaren 13a - Donostia, 2023ko urriaren 2a) euskal idazlea eta itzultzailea izan zen. Euskaltzaindiak Ohorezko Euskaltzain izendatu zuen 2021ean eta Euskalgintzaren Kontseiluaren idazkari nagusia izan zen 1998tik 2010era bitarte. Iñaki Mendiguren itzultzailearen anaia zen.

Euskaraz traduktologiaren inguruan jardun duen egilerik oparoenetakoa izan da. Euskaltzalea eta ekintzaile nekaezina. XX. mende bukaeran eta XXI. hasieran lortu den Euskal Herriko itzulpen jarduna modernizatzearen eragilerik indartsuenetako bat izan da, eta nabarmentzekoa da itzulpenen maila jasotzeko eta itzulpenaren inguruan hausnartzeko egin duen ekarpena. Martuteneko Itzultzaile Eskola, EIZIE (Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea), eta Senez aldizkaria sortzeko eragile nagusietako bat izan zen.

Ezkioko Igartubeiti baserrian jaio zen, 21. mendean museo etnografiko bihurtua dagoenean.

Filosofia eta Letretako lizentziako ikasketak Deustuko Unibertsitatean amaitu ostean, Euskara eta Euskal Literatura irakatsi zituen. Geroago, hainbat ikastola sortu ziren garaian, planifikazio didaktiko eta pedagogikoan parte hartu zuen.

Testuliburuak ontzen nahiz euskaratzen lan eskerga egin zuen; hain zuzen ere, IKER taldearen sortzaile izan zen 1974an, zeinak Saioka euskarazko lehen ikasliburuak sortu baitzituen.

Geroago, Martuteneko Itzultzaile Eskolaren sorkuntzan parte hartu zuen, eta hango irakasle eta zuzendari lanetan aritu zen 1990a arte. Eskola horretatik atera ziren 1987an EIZIE Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea eta Senez aldizkaria, Mendigurenen parte hartzearekin, jakina.

« Itzultzaile Eskola sortzeko premia ikusten zuen jendeak. Europako itzultzaile eskoletako programak-eta begiratu zituen, eta hona nola egokitu ikusi zuen. Batetik, egin behar zen ikasi: denok ikasi behar genuen. Eta gero, zabaldu. Proposamen horien gidaria izan zen Xabier Mendiguren. »
—Josu Zabaleta

Pentsamenduaren Klasikoak bildumaren zuzendari teknikoa izan zen.

Haur literaturako hainbat lan itzuli zituen, batez ere ingelesetik eta alemanetik.

Elhuyar Hiztegiaren zuzendaria izan zen, Miren Azkaraterekin eta Xabier Kintanarekin batera. Lehen edizioa 1996ean argitaratu zen eta harrezkero bere erabilera guztiz orokorra da Euskal Herri osoan, bai paperean, bai gailu elektronikoetan. 2021ean plazaratu zuten 4. edizioa.

Euskaralgintzaren Kontseiluko idazkari nagusia izan zen sorreratik 2010era bitarte.

Gainera, zenbait lan lexikografiko euskaratu zituen, eta EITBrentzako ere itzulpen lanak egin zituen.

Testu-liburuen prestatzaile, itzultzaile eta egokitzaile (1974-1981):
1974an IKER taldearen sortzaile izan zen orduan hasitako ikastoletarako testuliburuak ondu nahiz euskaratzeko.

Hor barruan lehen hezkuntzarako SAIOKA liburu-bilduma sortu zuten Bizkaiko eta Gipuzkoako Ikastolen Elkarteekin, eta besteak beste pertsona hauek parte hartu zuten: Xabier Mendigurenek berak, Jose Ramon Etxebarriak, Xabier Kintanak, Imanol Añonek, Iñaki Antiguedadek, Kepa Martinez de Lagosek, Karmele Baelok, Joseba Agirreazkuenagak, Roman Basurtok eta Rafael Lopez Atxurrak. Besteak beste liburu hauek sortu zituzten

Saioka 1. Projektuak eta gaiak (1974).
Saioka 1. Osagarriak eta Ariketak (1974).
Saioka 1. Metodologia (1974).
Saioka 2. Projektuak eta gaiak (1975).
Saioka 2. Osagarriak eta Ariketak (1975).
Saioka 2. Metodologia (1975).
Saioka 3. Projektuak eta gaiak (1975).
Saioka 3. Osagarriak eta Ariketak (1975). ­
Saioka 1. Matematika (1976).
Saioka 4. Natur Arloa (1976).
Saioka 5. Natur Arloa (1977).
Saioka 2. Matematika (1977). ­
Saioka 6. Natur Arloa (1978).
Saioka 3. Matematika (1979).
Saioka 7. Natur Arloa (1980).
Saioka 8. Natur Arloa (1981).

Euskaltzain urgazlea (1975tik) eta ohorezkoa (2021)
Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 1975eko ekainaren 27an. Batzorde hauetan aritu zen: Gramatika (1976), Alfabetatzea (1979), Elebitasuna (1979), Irakaslegoa (1978-1983), Hiztegigintza (1987-1989), Exonomastika (1993-1997), Jagon saila (1995-1999) eta Corpusa (1999-2021).

2021ean Ohorezko euskaltzain izendatu zuen Euskaltzaindiak.

Itzultzaile, testuak era ulergarrian idazteko joera berriak (1983tik):
Traduktologiari eta itzulpengintzaren historiari buruzko funtsezko saiakera batzuk idatzi ditu, besteak beste hauek:

Itzulpen teoriazko ezagupenak (Lazkao, Pax, 1983),
Itzulpengintza, historia eta teoria (Donostia, Elkar, 1995),
Euskal Itzulpengintzaren Historia Laburra (Donostia, Elkar, 1996).
Senez, Riev eta Jakin aldizkarietan artikulu andana argitaratu zituen.

Euskara batuaren oinarriak 1966an sortu zirenean, euskara batu horrekin hizkuntza ulergarri, zehatz eta komunikatibo bat sortu behar izan zenean, Mendiguren erronka hori gainditzeko aitzindari arrakastatsuetako bat izan zen (Jose Ramon Etxebarria,, Xabier Kintana, Andoni Sagarna, Mikel Zalbide, Luis Bandres, Joseba Intxausti, Klaudio Harluxet, Jose Antonio Aduriz, Martxel Aizpurua, Lore Azkarate, Andres Urrutia...). Euskaraz idazten trebakuntza lortzeko hainbat ikastaro eman zituen, Jose Ramon Etxebarria eta Xabier Kintanarekin hainbatetan.

Belaunaldi horrek itzulpenak egiteko modu berriak ekarri zituen. Itzulpen literala ez zen sustatzen. Helburu nagusia testu ulergarriak lortzea zen, testuaren egitura apur bat aldatu behar bazen ere.

« Zientzia euskaraz lantzeko euskarri bi baino ez dira behar: zientzia egitea eta euskara erabiltzea. Posiblea da, borondatea badago; eta batzuek badakigu hizkuntza guztiak gai direla edozein jakintza-arlo lantzeko, pertsonengan bizirik badaude; hau da, benetan erabiltzen badira. »
—Jose Ramon Etxebarria (aikor.eus)

Elhuyar Hiztegiaren zuzendaritzako kidea (1996-2021):
Elhuyar Hiztegiaren zuzendaria izan zen, Miren Azkaraterekin eta Xabier Kintanarekin batera.

Elhuyar Hiztegia 1996an sortutako euskara-gaztelania hiztegi elebiduna da. Gailu elektronikoetarako bertsioak ere badira: Android, Appleren IOS edo Kindle sistema darabilten gailuetarako, hain zuzen.

Hiztegiaren erabilera guztiz orokorra da Euskal Herri osoan. 2021ean 1.854.019 erabiltzaile izan ziren, eta 56.122 gailu mugikorretan zegoen instalatuta. Hiztegia etengabe eguneratzen dute: 2021ean, 1.200 hitz berri sartu zituzten, eta lehenagotik zeuden beste 800 hiztegi-sarrera eguneratu.

2000n argitaratu zen 2. edizioa, 2006an hirugarrena, eta laugarrena 2013an. Laugarren edizioa Euskaltzaindiak Hiztegi Batuan 2013an eginiko aldaketekin eguneratu eta osatu zen. Edizio horrek guztira 91.000 sarrera ditu, 23.000 azpisarrera eta 153.000 adiera. Adibideak 100.000 dira. Lexiko arrunta eta teknikoa, esapideak eta gramatika-egiturak ere batu zituen; eta, Onomastikaren aldetik, pertsona-izenak, leku-izenak eta erakunde-izenak.

Euskalgintzaren Kontseiluko Idazkari Nagusia (1997-2010)
1998tik 2010era bitarte Euskaralgintzaren Kontseiluko idazkari nagusia izan zen.

Euskalgintzaren Kontseilua, maiz Kontseilua moduan laburtua (eta 2020ko abendura arte Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua), euskarak garapen osoa izatea helburu duten gizarte erakunde ugariren bilgunea eta erakundea da. Xabier Mendiguren izan zen Lehen idazkari nagusia, geroago Paul Bilbao (2010-2022), eta Idurre Eskisabel izan dira. Mendigurenen garaiko ekarpenak izan ziren hauek, besteak beste:

Bai Euskarari Akordioa eta Plan Estrategikoa sustatzea. 663 eragile sozial batu ziren akordioa sinatzeko Hego Euskal Herrian 1999an, eta 201 eragile Ipar Euskal Herrian 2000an.
Bai Euskarari ziurtagiria sortzea.
Hizkuntz Eskubideen Behatokia sortzea.
« Euskalgintzan, oro har, adostasunak lortzeko bidean Mendigurenek egin zituen ahaleginak erabakigarriak izan ziren. Gauzak egiteko bidea erabat eraldatu zuen. Beste egoera batera eraman gintuen. »
—Pilar Kaltzada

Lanak:
Itzulpen jardunaz gain, bereak diren obrak ere idatziak ditu, batik bat kontakizunak eta politikaren eta historiaren inguruko entseguak.

Itzulpenak:
Guztira 40 bat liburu itzuli ditu, besteak beste egile hauenak: Cesare Pavese, Salgari, Shakespeare, Faulkner, Dickens, Goldoni, Croce, Anouilh, edo Laxalt.
KLASIKOAK bilduman 12 liburu itzuli ditu pentsamendu unibertsalaz:

Giza historia ulertzeko azterketa: saiakera antologia. (Isaiah Berlin, 2009).
Pentsamenduaren historia. Karl Marx: idazlan hautatuak (Karl Marx, 2004). Honekin batera: Baleren Bakaikoa Azurmendi.
Kapitalismoa, sozialismoa eta demokrazia (Joseph A. Schumpeter, 2002). Honekin batera: Baleren Bakaikoa Azurmendi.
Morala eta erlijioaren bi iturriak (Henri Bergson, 2002). Honekin batera: Joxe Azurmendi Otaegi.
Mundua nahimen eta errepresentazio gisa (Arthur Schopenhauer, 1999). Honekin batera: Joxe Azurmendi Otaegi.
Historiak I (Herodoto, 1997). Honekin batera: Iñaki Usabiaga Sukia.
Historiak II (Herodoto, 1997). Honekin batera: Josu Naberan.
Mistika liburuak (Johannes Eckhart -Johannes Tauler, 1997). Honekin batera: Juan Mari Lekuona Berasategi.
Moralaren genealogia: idatzi polemikoa (Friedrich Nietzsche, 1997). Honekin batera: Joxe Azurmendi Otaegi.
Izpiritu-zientzietarako sarrera: gizartea eta historiaren estudiorako oinarri... (Wilhelm Dilthey, 1995) Honekin batera: Ibon Uribarri Zenekorta.
Naturako nahimena (Arthur Schopenhauer, 1994) Honekin batera: Joxe Azurmendi Otaegi.
Honela mintzatu zen Zaratustra (Friedrich Nietzsche, 1992) Honekin batera: Jesus Mari Mujika Arakistain.

Sariak eta errekonozimenduak
1997: "Imajina ezazu Euskadi" saria jaso zuen "Bi istorio" liburua idazteagatik. Bi ipuinez osatutako dago liburu hau.
1989: Literatur itzulpenik onenaren Euskadi Saria jaso zuen, Xiberotar bat Nevadan liburuarengatik (jatorrizko izenburua, ingelesez: Sweet promised land, Robert Laxalt).
2010: Kontseiluaren ohorezko idazkari nagusi izendatu zuten. 1998ko martxoan Idazkaritza Nagusia osatu zenetik, Kontseiluko idazkari nagusia izan zen.
2021: Ohorezko euskaltzain izendatu zuen Euskaltzaindiak.
2024: Euskalgintzaren Kontseiluak deituta, omenaldia egin zioten erakundeko lehen idazkari nagusia izen zenari, itzultzaile fina gogoratu zuten, «ekintzaile» argia, lemazain «ausarta».

Imanol Berriatua Ibieta (Elanchove, 24 de diciembre de 1914-Jerusalén, 15 de septiembre de 1981) fue un fraile franciscano, escritor, traductor, políglota y académico español.

Biografía:
Aunque nació en Elanchove, desde muy temprana edad fue con su familia a vivir en Guernica. Entró en el seminario de Forua a los diez años de edad y estudió teología en el Santuario de Aránzazu. Al inicio de la Guerra Civil, la dirección del convento franciscano decidió trasladarlo a Cuba, dadas sus vinculaciones con el nacionalismo vasco y su oposición a los sublevados. Fue ordenado sacerdote y sirvió en Camajuaní, Manzanillo y Ciego de Ávila entre 1946 y 1949. Adquirió la nacionalidad cubana en 1944. En 1950 regresó al País Vasco y se puso en contacto con algunos de los miembros de la Real Academia de la Lengua Vasca, incluyendo a Federico Krutwig. Se estableció de nuevo en el seminario de Forua donde fue profesor de griego, francés y euskera, y llegó a director del mismo entre 1952 y 1954. Fue fundador de la revista literaria Anaitasuna, que tuvo un largo recorrido de casi treinta años (1953-1982) y que fue espacio común de edición de los escritores en euskera.

Durante algunos año fue capellán de los pescadores del puerto de Bermeo. El 25 de agosto de 1961 fue nombrado académico correspondiente de la Real Academia de la Lengua Vasca, junto con Gabriel Aresti y en 1967 se trasladó a Bilbao, al convento de Irala. Fue un período de intensa investigación sobre la lengua vasca. Como políglota, dominaba el latín, griego y hebreo (antiguo y moderno), además del francés, inglés y alemán. Sus trabajos, muchos de ellos presentes en la revista Anaitasuna, se correspondieron con el estudio de la gramática del euskera.

Su interés por los métodos utilizados por los israelíes en el rápido aprendizaje del hebreo le llevó a visitar y conocer Israel. Escribió Hitz egin!, donde desarrolló un método eficaz para el aprendizaje del euskera. Volvió a Israel en 1980 y nuevamente en 1981, donde falleció.

Obras:
Narrativa:
Itsasoa eta ni. 3. maila., 1981, Euskaltzaindia. ISBN 8485479157
Ikasle israelen : Oinarrizko Euskarazko Argitalpenak: Kazetaritza Saila, Euskaltzaindia, 1982. ISBN 8485479181.
Educación:
Hitz egin!, Helduak euskalduntzeko irakas-tresna, 1978.
Ensayos religiosos:
Kristiñau Katezismoa.
Lagunarteko Mezea.
Traducciones de libros para niños:
Pinotxo, Mari Errauskin, Edur zuritxo eta zazpi epoak, Katua zapatakaz, Lokartutako printzetsatxua, Berunezko soldadutxoa, Alizia gauza miragarrien munduan y Paitakume itxusia, Bilbao: La Gran Enciclopedia Vasca, 1968.

Escritor en lengua vasca y miembro de Euskaltzaindia. Nacido en Amoroto (Bizkaia) en el caserío "Atxuriarte" el 24 de marzo de 1909 y fallecido el 11 de febrero de 1996.

Ingresa en el noviciado carmelita de Larrea, siendo ordenado en Begoña en 1934. Hallándose en Larrea, al estallar la guerra es nombrado capellán del batallón nacionalista "Kirikiño" y enviado a Durango. Cae prisionero en Santoña siendo condenado a 30 años de cárcel. Pasa por las de Dueso, Santoña, Nanclares, Dueñas y Carmona y es liberado en julio de 1940. Su orden le mantiene fuera de Euskal Herria hasta 1951, siendo superior del convento de Hoz de Anero desde 1948. Vuelve a Larrea donde desarrollará una amplia labor recopiladora y traductora, amén de promotora del euskara.

En 1951 inicia la publicación del almanaque en vasco, "Karmen'go Amaren Egutegia", que en 1957 se convierte en revista trimestral. En 1954 publica Milla euskal olerki eder, de 1.200 pp. Se trata de una gran antología de la poesía euskérica. Traduce las odas de Horacio, bajo el título de Horati'ren odak, que va publicando en "Egan", 1955, 1956, 1957 y luego en "Olerti".

Autor de Goizale, Kempis y Devocionario. En 1956 publica Olerkiak, poesías completas de Arrese Beitia, 688 pp. y al siguiente Bertso berri ta Kanta zar, I y II. Desde este año es Director de la revista "Karmel". En 1959 crea la revista "Olerti" de poesía euskérica, de gran trascendencia para ésta. . Publica Fatima'ko Ama Birjiña ta Umeak y Arrate'ko Ama. Traduce en 1963 Iru poema, de R. Tagore, y On-bidea, el "Camino de perfección", de Santa Teresa de Jesús, en colaboración del P. Lino de Aquesolo.

En 1964 aparece Gure bertsolariak (331 pp.), un rico estudio sobre bersolarismo. Al siguiente Jolasketak, antología de canciones, cuentos y juegos infantiles, repartidos en el curso del año. Publica en 1966 Enbeita oleskaria, una selección de las obras poéticas de Kepa Embeita, y, junto con Ibiñagabeitia, Bergili'ren Idazlanak osorik, obras completas de Virgilio. En 1967 recibe el premio literario "J. A. de Agirre" de Euskal Kulturaren Alde. En 1968 colabora como traductor y dirige la publicación de Kolonbiar olerkitxorta euzkeraz (Parnaso colombiano en euskera), edición a cargo de Francisco Abrisqueta, Buenos Aires.

Sus restantes publicaciones son: (1970): Goiznabar; Gure Urretxindorra, poesías completas de Kepa Embeitia; (1971-1977): Euskal Literatura. 5 Tomos, 2.000 pp.; (1974): Olerkiak. Lauxeta; Eskutitzak; (1975): Euskarazko eun maite-olerki onenak, 215 pp.; (1978): Euskal elertia, 230 pp.; Laminak: orrazi-eskean, 215 pp.; Leyendas y tradiciones de navidad, 52 pp.; (1980): La navidad en el museo de Bellas Artes de Bilbao, 60 pp.; (1981); Gaurko olerkarien euskal lan aukeratuak, 106 pp.; Santa Teresa Eliz Irakasle, 128 pp.; (1982): AranaGoiri'tar Sabin olerkari, 168 pp.; (1985): Nere baserria, 187 pp.; 25 antzerki labur, 167 pp.; (1987): Gernika, 158 pp.

Ha colaborado en "Euskalerriaren Alde", "Pyrenaica", "Karmen'go Argia", "Yakintza", "Ekin", "Euzko-Gogoa", "Egan", "Karmel", "Zeruko Argia", "El Bidasoa", "Almanaka", "Jesus'en Biotzaren Deya", "Boga-Boga", "Olerti", etc.

De la muy meritoria producción de este religioso vizcaíno hay que hacer resaltar su traducción de los clásicos y su recopilación de poemas, no siempre buenos, pero sí exponentes del estado de la lengua en determinados momentos. Como comenta A. Ibinagabeitia en "Egan" (1954):

"Nuestra lengua tiene también, aunque muchos no lo crean, su cantera poética. Quien quisiere enterarse de esa rica y honda cantera, tome entre manos la obra del Padre Onaindía. En ella encontrará todo género de poesías, versos, poemas, encantadoras poesías que pueden presentarse sin rubor delante de las más soberbias lenguas. Desde hace tiempo dos o tres escritores abrigaban el propósito de reunir las cien mejores poesías.

Bonito "órdago" (desafío) ha lanzado Onaindía a ésos que no han sido capaces de reunir ni un centenar... Cada uno tenemos nuestras preferencias y gustos, y Onaindía los suyos. Por eso no es fácil decir que haya elegido o no siempre las mejores poesías.

A algunos pocos poetas no los ha destacado debidamente en las poesías que de ellos nos da... Sin embargo, nos ha dado sus nombres y no es poco... A algunos poetas modernistas los presenta asimismo pobremente. Alguien dirá que no es pecado grave... Por mi parte no hubiese tomado en cuenta a muchos poetas (?) y poesías que aquí se citan, ni los hubiese incluido en la antología... Sea como sea, el Padre Onaindía ha realizado una labor ingente y muy necesaria".

En 1988 publicó una autobiografía titulada Otoi-Txinpartak que subdivide en tres aspectos: vida religiosa, capellán de gudaris y escritor.